Ontwikkelingsmogelijkheden natuur en landschap

In Noordoost-Twente zijn van oudsher de bewoners, de economie, het landschap en de natuur in brede zin aan elkaar verbonden. Deze duurzame ontwikkeling moet ook in de toekomst blijven behouden.

Het landschap Noordoost-Twente is een unieke combinatie van de geologische basis en "mensenwerk". Landbouw en landgoederen hebben hun stempel op het gebied gedrukt. En juist dat was de reden voor de Rijksoverheid om Noordoost-Twente in 2006 aan te wijzen als één van de twintig Nationale Landschappen. Dat maakt dit gebied uniek. Als gevolg daarvan heeft de overheid volop geïnvesteeds om deze unieke kwaliteiten te bewaren. Het gaat daarbij niet alleen om het bijzondere en kleinschalige landschap met beken en bronnen, maar ook om de belangrijke cultuurhistorische elementen, zoals boerenerven, watermolens en natuurwaarden. In het verlengde hiervan ligt er voor dit gebied een bijzondere opgave namelijk: het duurzaam verbinden van economie, water, landschap en natuur. Dit is een van de hoofduitdagingen voor de gebiedsontwikkeling.

Er is in de afgelopen decennia spanning ontstaan tussen economische ontwikkeling en natuur en landschap. In dit verband moet niet alleen de kleinschaligheid van het gebied genoemd worden, maar vooral ook de stikstofproblematiek. Het gebied kent een relatief groot aantal Natura2000-gebieden die zeker in relatie tot de werksfeer van de PAS binnen elkaars beïnvloedingsgebied liggen. Dat maakt de problematiek in dit gebied extra complex.

Dit alles is niet alleen een bedreiging voor de gebiedskwaliteiten, maar ook voor de economische ontwikkeling. Zo kunnen landbouwbedrijven vanwege de stikstofproblematiek niet of moeilijk doorontwikkelen. Ook ondervinden zij beperkingen door kleinschalig landschap. Met de cascobenadering is een generieke methode ontwikkeld om de tendens van de schaalvergroting in de landbouw zodanig vorm te geven dat deze niet ten koste gaat van de kernkwaliteit van het landschap. De komende tijd moet de praktijk uitwijzen of dit werkt en of dit beleid aanpassing verdient.

Het aanvankelijk ten behoeven van de landbouw sterk gewijzigde watersysteem leidt bij het huidige klimaat steeds vaker tot problemen. Niet alleen natuurgebieden, maar ook boeren, ondervinden in toenemende mate de gevolgen van droogte.

De natuurwaarden staan onder druk, enerzijds zijn de natuurgebieden versnipperd en anderzijds is de milieukwaliteit niet op orde (veel natuur is verdroogd en de stikstofbelasting is te hoog). Alleen al voor het op orde brengen van de hydrologie zijn forse investeringen nodig.